İCRA TAAHHÜDÜ, TAAHHÜDÜ İHLAL VE İCRA TAKSİTLENDİRMESİ

  • Anasayfa
  • İCRA TAAHHÜDÜ, TAAHHÜDÜ İHLAL VE İCRA TAKSİTLENDİRMESİ
10 May

İCRA TAAHHÜDÜ, TAAHHÜDÜ İHLAL VE İCRA TAKSİTLENDİRMESİ hakkında ;

İcra Taahhüdü [İİK.m.111-İİK.m.340]

  • İcra ve İflas hukukunda,borçlu borcunu rızası ile yerine getirmezse,takip alacaklısının(icra taahhüdü),borçlunun Devlet gücü ile borcunu yerine getirmeye zorlanmasını isteme hakkı vardır.Nitekim İcra ve İflas Kanunun tanıdığı imkanlar dahilinde borçlu, alacaklıya karşı olan borcunu eşit taksitler halinde ödeyerek borcundan kurtulabilir.
  • Borcun taksitle ödenmesi, ödeme emrinin kesinleşmesinden sonra veya haczedilmiş malların satışından önce gerçekleşebilecek bir aşamadır. Ödenecek borç haciz aşamasından önce takside bağlanmak istenilirse, borçlunun malları haczedilemez, taksitle ödeme istemi haciz safhasından sonra gerçekleşirse haczedilen mallar satılamaz.

Borçlunun borcunu taksitle ödemesine yönelik İİK’da yer alan düzenlemeler doğrultusunda  ikili bir ayırıma gitmek mümkündür:

-Hacizden önce taksitle ödeme

-Hacizden sonra taksitle ödeme(İİK.m.111)

1)HACİZDEN ÖNCE TAKSİTLE ÖDEME

İİK’da yalnızca hacizden sonraki taksitle ödeme (m.111) düzenlenmiş, hacizden önceki taksitle ödemeye yönelik bir düzenlemeye yer verilmemiştir.Ancak hacizden önceki bir dönemde taksit sözleşmesinin mümkün olduğu,haciz isteme süresiyle ilgili İİK.m.78,II hükmü ile ceza istemi ile ilgili olan İİK.m.340 hükmünden anlaşılmaktadır.

a)Taksitle ödeme anlaşmasının yapılış biçimi

  • Alacaklı ile borçlu, hacizden önceki bir dönemde, icra dairesinde, icra müdürünün huzurunda, borcun taksitle ödenmesine yönelik bir anlaşma yapabilirler.
  • Hacizden önce taksit anlaşmasının yapılabilmesi için mutlaka alacaklının rızasıBorçlunun teklifi nasıl olursa olsun, alacaklı hacizden önce taksitlendirme teklifini kabul etmek zorunda değildir.Bu anlaşma genellikle iki şekilde olmaktadır:

i)Haciz için borçlunun evine veya işyerine gidildiğinde,borçlu taksitle ödeme teklifinde bulunur ve alacaklı da bu teklifi kabul ederse,haciz yapan icra müdürü borçlunun taksitle ödeme teklifini ve şartlarını,alacaklının bu teklifi kabul ettiğini haciz tutanağına yazar ve tutanağın altı borçlu, alacaklı ve icra müdürü tarafından imzalanır. Bu durum, alacaklının haciz talebini geri almış olduğu anlamına geldiği için borçlunun malları haczedilemez.

ii)Borçlu, hacze gidilmeden önce icra dairesine başvurarak borcunu taksitle ödemek istediğini bildirebilir ve alacaklı bu teklifi kabul edebilir. Bu durumda iki ihtimal ortaya çıkar:

Alacaklı ve borçlu icra dairesinde hazır iseler, borcun taksitle ödenmesi anlaşması icra tutanağına  yazılarak tutanağın altı borçlu, alacaklı ve icra müdürü tarafından imzalanır.

Alacaklı icra dairesinde hazır değil ise, borçlu tarafından yapılan taksitle ödeme teklifi, icra dairesince bir muhtıra ile alacaklıya tebliğ edilir. Alacaklı, borçlunun taksitle ödeme teklifini kabul ettiğini icra dairesine bildirirse, icra dairesi bu kabul muhtırasını borçluya gönderir ve taksitle ödeme anlaşması yapılmış olur.

b)Taksitle ödeme anlaşmasının içeriği

Hacizden önceki dönemde yapılan taksitle ödeme anlaşmasında, taksitle ödeme şartlarının m.111’e uygun olması gerekmez. Borçlu ve alacaklı, taksitlerin miktarını ve ödeme zamanını diledikleri biçimde kararlaştırabilirler. Buna göre:

1)Taksitle ödeme anlaşmasında, taksitlerin miktarının belirli olması gerekir; aksihalde, borçlu İİK.m.340’a göre cezalandırılamaz.

2)Taksit anlaşmasında taksit tarihlerinin açık bir biçimde gösterilmiş olması gerekir; aksihalde, borçlu İİK.m.340’a göre cezalandırılamaz.

c)Taksitle ödeme anlaşmasının hükümleri

  • Alacaklı ile borçlu arasında hacizden önce bir taksit anlaşması yapılması halinde icra takibi olduğu yerde durur.
  • Borçlu taksitle ödeme anlaşmasına göre taksitleri zamanında icra dairesine ödediği sürece, borçlunun malları haczedilemez.
  • Taksitle ödeme sözleşmesinin devamı sırasında İİK.m.106 ve rehinin paraya çevrilmesi süresine ilişkin 150/e maddelerindeki satış isteme süreleri işlemez.(m.111/ılı) Ancak sözleşmenin toplam süresinin on yılı aşması halinde, aştığı tarihten itibaren süreler kaldığı yerden işlemeye başlar.(m.111/ılı)
  • Borçlu, taksitlerden birini anlaşmadaki tarihte ödemezse, alacaklı, borcun tamamı için borçlunun mallarının haczedilmesini isteyebilir.Ayrıca,borçlunun bir taksiti zamanında ödememesi makul bir mazerete dayanmıyorsa,alacaklı,borçlunun İİK.m.340’a göre cezalandırılmasını isteyebilir.

2)HACİZDEN SONRA TAKSİTLE ÖDEME(m.111)

İcra ve İflas Kanunu m. 111’de açıkça düzenlenmiştir:

‘’ (I) Borçlu alacaklının satış talebinden evvel borcunu muntazam taksitlerle ödemeği taahhüt eder ve birinci taksiti de derhal verirse icra muamelesi durur.

(II) Şu kadar ki borçlunun kafi miktar malı haczedilmiş bulunması ve her taksitin borcun dörtte biri miktarından aşağı olmaması ve nihayet aydan aya verilmesi ve müddetin üç aydan fazla olmaması şarttır.

(III) Borçlu ile alacaklının borcun taksitlendirilmesi için icra dairesinde yapacakları sözleşme veya sözleşmelerin devamı süresince 106 ve 150/e maddelerindeki süreler işlemez.Ancak bu sözleşme veya sözleşmelerin toplam süresinin on yılı aşması halinde,aştığı tarihten itibaren süreler kaldığı yerden işlemeye başlar.

(IV) Taksitlerden biri zamanında verilmezse icra muamelesi ve süreler kaldığı yerden devam eder.’’

  • Borçlu,mallarının haczedilmesinden sonra ve ancak satış talebinden önce borcunu muntazam taksitlerle ödemeyi taahhüt eder ve bu taahhüdü m.111’deki şartlara uygun olursa,alacaklının kabulüne gerek kalmadan,icra takibi kendiliğinden durur,icra dairesi borçlunun hacizli mallarını satamaz.
  • Hacizden sonra yapılan taksitle ödeme iki şekilde olabilir. İlkinde şayet borçlunun taksitle ödeme teklifi İİK. m.111 deki şartları taşıyorsa, alacaklının bu konudaki rızası aranmaksızın borçlu borcunu taksitle ödeyebilecektir.İkinci durumda ise borçlunun taksitle ödeme teklifi İİK.m.111 deki şartları ihtiva etmiyorsa taksitle ödeme ancak alacaklıyla borçlunun anlaşmaları ile yani bir taksitle ödeme sözleşmesi ile mümkün olabilir. Bu durumda hacizden önce taksitle ödeme sözleşmesine ilişkin şartlar geçerli olacaktır.

a)Hacizden sonra borcun taksitle ödenmesi şartları

İİK.m.111’e göre,hacizden sonra borcun taksitle ödenmesinin şartları şunlardır:

1)Borçlu,alacaklının satış talebinden önce, borcunu muntazam taksitlerle ödemeyi taahhüt etmiş olmalıdır. Satış talebinden sonra  yapılan teklifler alacaklıyı bağlamaz. Burada alacaklının kabulüne gerek yoktur.Alacaklı,taksitle ödeme teklifine karşı olduğunu bildirse bile,m.111’deki şartlar varsa icra takibi durur.

2)Borçlunun yeteri kadar malı haczedilmiş olmalıdır.

3)Her taksidin borcun dörtte birinden aşağı olmaması,ilktaksitin derhal ödenmiş olması ve kalan taksitlerin de en geç aydan aya verilmek suretiyle, ödeme süresinin üç aydan fazla olmaması şarttır.

b)Taksitle ödeme taahhüdünün hükümleri

  • Borçlunun m.111’deki şarta upuygun taksitle ödeme taahhüdü üzerine, alacaklının kabulüne gerek kalmadan icra takibi olduğu yerde durur, icra dairesi borçlunun hacizli mallarını satamaz.(m.111/ılı)
  • Borçlu, taahhüt ettiği taksitlerden birini zamanında ödemezse, icra takibine kalan borcun tamamı için kaldığı yerden devam (m.111/iv)
  • Borçlunun hacizden sonra yaptığı taksitle ödeme taahhüdü m.111’deki şartlara uygun değilse, bununla icra takibi olduğu yerde durmaz.Fakat,borçlunun taksitle ödeme teklifi m.111’deki şartlara uygun değilse,bu teklifin alacaklı tarafından kabul edilmesi halinde,alacaklı ile borçlu arasında bir taksit sözleşmesi yapılmış olur.
  • Ayrıca,m.111 gereğince taahhüt etmiş olduğu ödeme şartını makul bir sebep olmaksızın yerine getirmeyen,taksitlerden birini zamanında ödemeyen borçlunun,alacaklının şikayeti üzerine,icra mahkemesi tarafından bir aya kadar tazyik hapsine karar verilir.NitekimİİK.m.340–borçlunun ödeme şartını ihlal halinde ceza-başlıklı kanun maddesinde bu husus düzenlenmiştir:

‘’111’inci madde mucibince veya alacaklının muvafakati ile icra dairesinde kararlaştırılan borcu ödeme şartını,makul bir sebep olmaksızın ihlal eden borçlunun,alacaklının şikayeti üzerine,üç aya kadar tazyik hapsine karar verilir.Hapsin tatbikine başlandıktan sonra borçlu borcun tamamını veya o tarihe kadar icra veznesine yatırmak zorunda olduğu meblağı öderse tahliye edilir;ödemelerini tekrar keserse, hakkında tazyik hapsine yeniden karar verilir.Ancak,bir borçtan dolayı tazyik hapsinin süresi üç ayı geçemez.’’

Takip borçlusunun taksitle ödeme taahhüdünü yerine getirmediği taktirde,ödeme şartını (taahhüdü)ihlal suçunu işlemiş olur.Taahhüdü ihlal suçunu kısaca ele alalım:

TAKİP HUKUKUNDA TAAHHÜDÜ İHLAL SUÇU(İİK.m.340)

Yapılmakta olan bir icra takibi sırasında İİK.m.111’e göre veya alacaklının muvafakati ile icra dairesinde kararlaştırılan borcu ödeme şartını,borçlunun mazeretsiz olarak ihlal etmesi suçtur.

-Suçun unsurları: Borçlunun taahhüdü  ihlalinin suç teşkil edip cezalandırılabilmesi için kararlaştırılan ödeme şartının şu niteliklere haiz olması gerekir;

1)Ödeme şartı,geçerli bir icra takibi sırasında ve icra dairesinde kararlaştırılmış olmalıdır.

a)İcra takibi sırasında kararlaştırılmayan ödeme şartını ihlal suç teşkil etmediğinden,ihtiyati haciz safhasında iken kararlaştırılan ödeme şartını ihlal suç sayılmaz.

b)Ödeme şartının kararlaştırıldığı icra takibi geçerli ve muteber icra takibi olmalıdır.

c)Ödeme şartının icra dairesinde kararlaştırılmış olması gerekir.

2)Ödeme şartı İİK.m.111 gereğince veya alacaklının muvafakati ile kararlaştırılmış olmalıdır.

a)İİK.m.111’e göre kararlaştırılan ödeme şartında,hacizden sonra ve fakat alacaklının satış talebidenönce,borcunu muntazam taksitlerle ödemeyi taahhüt eder ve birinci taksidi de derhal yatırırsa,ödeme şartı gerçekleşmiş olur.Bundan sonra borçlunun geriye kalan 3 taksitten herhangi birini hiç veya zamanında yatırmaması ile suç oluşur.

b)Borçlu,hacizden önce veya sonra da,borcunu taksitle ödemeyi teklif edebilir.Buteklif,alacaklı tarafından kabul edilirse,ödeme şartı kararlaştırılmış olur.Bunun ihlali suç teşkil eder.

3)Kararlaştırılan ödeme şartında,gerek taksit tarihleri,gerekse taksit miktarları kesin ve belirli bir şekilde tespit edilmiş olmalı,ayrıca ödeme şartı borcun tamamını kapsamalıdır.

4)Borçlu,kararlaştırılan ödeme şartını makul bir sebep olmaksızın ihlal etmiş olmalıdır.

5)Borçlunun ödeme şartını ihlal etmesinden dolayı,alacaklı zarar görmüş olmalıdır.

Ödeme şartı,alacaklı ile takip konusu icrai kefil olarak ödemeyi taahhüt eden bir 3.şahıs arasında kararlaştırılmış ise,icrai kefilin ödeme şartını ihlalden dolayı cezalandırılabilmesi için,kendisine mutlaka icra emri tebliğ edilmiş olması gerekir.

-Yargıtay Ceza Genel Kurulu, bir kararında taksitle ödeme sözleşmesinin ihlalinin suç oluşturabilmesi için, borçlu hakkında geçerli ve kesinleşen bir icra takibinin bulunması, borçlunun taahhüdünün alacaklı, vekili veya yasal temsilcisi tarafından kabul edilmesi, ödenecek toplam miktarın rakamsal olarak belirlenmesi, tarafların belirlenen bu miktar üzerinde icap ve kabulde bulunmaları, taahhüt esnasında, alacaklı veya vekili veya yasal temsilcisi hazır değil ise, alacaklının kabul keyfiyetinin ödeme tarihinden önce borçluya bir muhtıra ile bildirilmesi gerektiğini, sayılan koşullardan birinin bulunmaması halinde ödeme şartını makbul bir sebep olmaksızın ihlal eden borçlunun İİK. m.340 ile cezalandırılması olanağı bulunmadığını içtihat etmiştir.

Yine aynı karar ile İİK.m 340’ıncı maddesinde “makbul bir sebep olmaksızın” ödeme şartını ihlal eden borçlunun cezalandırılacağının öngörüldüğü, postaya gününden önce verilen taksidin icra dosyasına gecikerek girmesi, hastalık, yangın, su baskını ve deprem gibi olağanüstü olaylar nedeniyle taahhüdün yerine getirilememesi gibi hallerin uygulamada haklı neden olarak kabul edildiği hüküm altına alınmıştır.

Taahhüdü İhlal Suçunda İlgili Kanun Maddeleri:

İİK nun 340, 346, 347, 348, 349, 350, 351, 352, 353, 354, 364, 365, 366. maddeleri.

Taahhüdü İhlal Suçunda Görevli mahkeme

İcra Ceza Mahkemesi

Taahhüdü İhlal Suçunda Yetkili Mahkeme(İİK.m348):

İcra takibinin yapıldığı yerdeki İcra Ceza Mahkemesi yetkilidir.

Taahhüdü İhlal Suçunda Müşteki:

Alacaklı veya Alacaklılar

Taahhüdü İhlal Suçunda Sanık:

İcra takibine maruz kalan borçlu

Taahhüdü ihlal suçu takibi şikayete bağlı bir suçtur.NitekimİİK.m347’de belirtildiği üzere;

’Bu bapta yer alan fiilerden dolayı şikayet hakkı,fiilin öğrenildiği tarihten itibaren üç ay ve herhalde fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl geçmekle düşer.’’

Takip alacaklısı suçun işlendiğini öğrendiği tarihten itibaren 3 ay her halde suçun vukuundan itibaren bir yıl içinde İcra Tetkik Merciine yazılı veya şifahi olarak başvurarak dava açar.

Şikayet eden alacaklı tazyik hapsini gerektiren taahhütü ihlal suçuyla ilgili davayı bizzat  dilekçesini icra mahkemesine vermek veya mahkeme kalemine şifahi beyanda bulunmak suretiyle açar.

 

 

Etiketler: , , ,

0 comments
Yorum ekle